MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG

Nhà văn Macxin Gorki đã từng nói: “Mây đen có thể che được ánh sáng mặt trời, nhưng không gì có thể che được ánh sáng của sách mang lại. Mỗi cuốn sách đều mang tới cho người đọc rất nhiều ý nghĩa của cuộc sống. Không chỉ với người lớn, với trẻ thơ mỗi cuốn sách còn là một thế giới bí ẩn, khám phá nó sẽ thấy được vẻ đẹp muôn màu của cuộc sống”.

Trong thời đại công nghệ thông tin và sự bùng nổ của hệ thống truyền thông nghe - nhìn, việc đọc sách đã có nhiều thay đổi so với trước đây và đang bị lấn lướt bởi văn hóa nghe - nhìn. Các phương tiện truyền thông ngày càng đa sắc, nhất là các kênh giải trí rất hấp dẫn, thu hút thị hiếu học sinh. Nhà nhà wifi, người người smart phone. Các thiết bị điện tử và mạng xã hội,… đang chiếm hết sự chú ý của lứa tuổi các em. Ngoài những công việc cần làm, các em lại say sưa với chiếc điện thoại. Sự say mê này khiến các em khó kiềm chế cảm xúc, dễ nổi nóng, cáu giận, ít quan tâm đến thế giới xung quanh, ảnh hưởng không nhỏ đến sự hình thành và phát triển cả về mặt sinh lí, tâm lí,…  Như vậy, sự phát triển như vũ bão của các phương tiện truyền thông đại chúng và các tiện ích xã hội như báo điện tử, truyền hình, facebook, youtube …khiến học sinh có ít thời gian dành cho việc đọc sách. Quỹ thời gian eo hẹp cùng với sự xuất hiện của nhiều loại hình giải trí nghe – nhìn đã làm thay đổi thói quen đọc sách trong học sinh. Học sinh đọc sách nhanh hơn, sách mỏng hơn và “đọc lướt” hơn. Khi đọc các em có xu hướng đọc trên mạng internet, điện thoại di động còn việc đọc trên sách in ngày càng giảm. Việc hình thành và phát triển thói quen đọc sách ở các em là rất quan trọng.

Do đó, văn hóa đọc đang được toàn xã hội quan tâm. Đó là một trong những vấn để then chốt của giáo dục khai phóng, hướng tới năng lực tự học suốt đời của con người. Văn hóa đọc chính là cốt lõi của đổi mới giáo dục, đặt nền móng cho sự phát triển xã hội. Phát triển văn hóa đọc là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình học tập, nghiên cứu, khám phá tri thức cho cả giáo viên và học sinh. Đó còn là hành trình giúp cả giáo viên và học sinh tự khám phá chính mình, hướng đến những giá trị cao đẹp trong cuộc sống, phát triển nhân cách, bồi đắp tâm hồn, thắp sáng những ước mơ, lý tưởng cho người đọc. Sách không chỉ cho ta tri thức, hiểu biết và kiến thức tổng hợp về mọi mặt của đời sống mà nói theo Các Mác, sách còn giúp “con người sống người hơn”. Vì vậy, đọc sách luôn là một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống hiện nay.

Thông qua việc đọc sách với các kỹ năng và phương pháp đặc thù, mỗi cá nhân sẽ hình thành cho mình một nền tảng tri thức nhằm giải quyết tốt nhất các vấn đề khó khăn nảy sinh trong cuộc sống. Vì tầm quan trọng của việc đọc sách như thế, mà chủ đề của Ngày Sách Việt Nam năm 2022 được Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch xác định là “Chấn hưng và phát triển văn hóa đọc” nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách, tạo dựng môi trường đọc thuận lợi, xây dựng thói quen đọc sách trong gia đình, trường học và cộng đồng; phát hiện, tôn vinh các tổ chức, cá nhân có những đóng góp cho phát triển sách và văn hóa đọc trong cộng đồng.

Theo đó, phải giáo dục cho học sinh ngày nay hiểu được tầm quan trọng của sách, đặc biệt là những cuốn sách có giá trị, nếu không đọc sẽ thiếu hụt đi rất nhiều, muốn khám phá thế giới, muốn mở mang tầm nhìn, vốn hiểu biết và thành công thì không thể bỏ qua việc đọc sách. Do đó, trong thời gian qua, BGH trường THPT chuyên Long An cũng đã chú trọng rất nhiều đến việc hình thành và phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. Đặc biệt là trong thời gian gần đây, nhà trường cũng đã từng bước lên kế hoạch và có những giải pháp,cách thức khá hiệu quả để mang sách đến gần hơn với học sinh, giúp các em hình thành thói quen đọc sách như một nhu cầu tự thân, một sở thích, niềm vui và khát vọng không thể thiếu trong đời sống tinh thần của mình. Tuy nhiên làm thế nào để thật sự kích thích được niềm đam mê đọc sách của tất cả học sinh? Làm thế nào để quá trình đọc sách thực sự có hiệu quả lâu dài? Làm thế nào để xây dựng và phát triển văn hóa đọc bền vững trong nhà trường… đó còn là những nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của nhà trường.

Để phát triển văn hóa đọc, xây dựng phong trào đọc sách sâu rộng trong nhà trường trong thời gian tới, người viết đề xuất một số giải pháp cụ thể như sau:

1. Tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phát triển văn hóa đọc mà trường đã thực hiện hiện trong thời gian qua, như:

- Giới thiệu những quyển sách hay trong các tiết dưới cờ (nhân viên thư viện, giáo viên, học sinh). Mỗi tháng, nhân viên thư viện phối hợp với giáo viên bộ môn, học sinh các lớp, (như lớp chuyên Văn), tùy theo từng chủ đề, chủ điểm, lựa chọn các cuốn sách hay, giàu ý nghĩa để giới thiệu cho học sinh, hướng dẫn các em phương pháp đọc sách hiệu quả.

- Tiếp tục phát động sâu rộng trong học sinh các lớp tham gia các cuộc thi phong trào: Đại sứ văn hóa đọc, quyển sách tôi yêu,... Tiếp tục tổ chức các cuộc thi quay video, giới thiệu sách nhằm mang đến sân chơi hấp dẫn, thú vị, tránh đơn điệu, nhàm chán.

- Tiếp tục đổi mới hoạt động thư viện là yêu cầu cấp thiết hàng đầu để phát triển văn hóa đọc trong nhà trường. Hình thức tổ chức và hoạt động thư viện cần được thường xuyên nghiên cứu để đổi mới, sáng tạo. Tiếp tục tạo không gian xanh để quá trình đọc sách diễn ra thuận lợi hơn, học sinh có nhiều cảm hứng và sự yên tĩnh để thẩm thấu giá trị mà sách mang lại. Thự viện cập nhật, lựa chọn, bổ sung các đầu sách phù hợp tạo nên kho sách đa dạng, phong phú, sắp xếp sách khoa học theo từng chủ đề, từng mảng cụ thể để học sinh dễ dàng tra cứu và lựa chọn. Thư viện cần phải được số hóa sách - tài liệu, thường xuyên cập nhật sách hay lên hệ thống website, fanpage của thư viện để học sinh có thể đọc trực tiếp bằng điện thoại, máy tính; thông qua các phương tiện nghe - nhìn sẽ tạo hiệu ứng tốt hơn.

2. Phát triển thêm một số hoạt động để nâng cao hơn nhận thức của học sinh với việc phát triển văn hóa đọc trong nhà trường:

- Các tranh ảnh, khẩu hiệu vẽ tuyên truyền trong khuôn viên nhà trường, trước cổng trường,... nên có khẩu hiệu, hình ảnh về phát triển văn hóa đọc.

- Các tiết sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, ngoài giờ lên lớp,... thỉnh thoảng nên lồng ghép nội dung rèn luyện kỹ năng, thói quen đọc sách, bao gồm phương pháp đọc, kỹ năng tiếp cận sách, đọc sách có mục đích (học tập, nghiên cứu, giải trí...), tiêu chí lựa chọn những cuốn sách đáng đọc, ...

- Thư viện có thể hối hợp với ĐTN, các CLB, tổ bộ môn (Ngữ văn, Sử, Địa,...) tổ chức ngày đọc sách, triển lãm đa dạng các loại sách, báo, tạp chí,... tổ chức đa dạng các hình thức thi đọc sách, thuyết trình, giới thiệu về sách; có thể phối hợp với các nhà xuất bản, nhà sách tặng sách và bán sách trợ giá, giảm giá cho bạn đọc… Có thể tổ chức cho học sinh trải nghiệm với các hội chợ sách.

- GVBM, GVCN,... tổ chức các tiết đọc sách hiệu quả tại thư viện để hình thành dần thói quen đọc sách ở học sinh.

- Các hoạt động hưởng ứng Ngày sách Việt Nam Ngày văn hóa đọc, các bộ phận (thư viện, ĐTN, GVCN) cần tổ chức các hoạt động đa dạng, phong phú để tôn vinh giá trị của sách, tuyên truyền, quảng bá sâu rộng vai trò, tầm quan trọng của việc đọc sách đến học sinh.

Trong bối cảnh hiện nay, chúng ta cần xác định phát triển văn hóa đọc là một nhiệm vụ then chốt và lâu dài, có ý nghĩa quan trọng góp phần vào sự phát triển chung của nhà trường. Xã hộicó phát triển đến đâu thì việc đọc sách vẫn được đặc biệt coi trọng, đó là nhu cầu tinh thần không thể thiếu.

Tác giả: Trường THPT Chuyên Long An
Bài tin liên quan